कथेचे नाव – आत्मदहन..

                       लेखक 

            सुनिता टेभंर्ने तुमसर

मरण म्हणजे केवळ श्वास थांबणे नाही.

कधी कधी माणूस जिवंत असतानाच प्रत्येक क्षणी मरणयातना सहन करत जगत असतो. तरीही तक्रार नसते… कारण उद्याचा दिवस कदाचित चांगला असेल, या आशेवर जीवन पुढे चालत राहते.

ही कथा काल्पनिक असली तरी मनाला खोलवर स्पर्श करणारी आहे.

रिया… दिसायला सुंदर, पण आयुष्याने लहानपणापासूनच कठोर बनवलेली मुलगी. आई-वडिलांचे छत्र नसल्यामुळे परिस्थितीची जाणीव तिला लवकर झाली होती. लग्नाचं वय उलटत चाललं होतं, पण तिने मनात कोणताही संकोच न ठेवता एक निर्णय घेतला — जोडीदार श्रीमंत नको, फक्त आयुष्यभर सोबत देणारा हवा.

अशातच ती स्वतःपेक्षा बऱ्याच वयाने मोठ्या असलेल्या व्यक्तीशी लग्न करते.

दोघेही साधे, प्रामाणिक. आयुष्य मोठ्या स्वप्नांचे नव्हते, पण शांत आणि समाधानाचे होते. लग्नानंतर एका वर्षाने त्यांच्या संसारात बाळाचे आगमन होते. घर आनंदाने भरून जाते.

काळ पुढे सरकत राहतो.

पण साधारण तीन वर्षांनी त्यांना कळते — त्यांचे बाळ सामान्य नाही. तो मतिमंद आहे.

क्षणभर दोघांच्या पायाखालची जमीनच सरकते.

पण ते खचत नाहीत.

उलट त्या मुलावर ते सामान्य पालकांपेक्षा जास्त प्रेम करतात. त्याच्या भविष्यासाठी दोघेही स्वतःला झोकून देतात.

रिया सकाळी नोकरीला जाते.

तिचा नवरा रात्री काम करतो.

रात्रीची नोकरी करूनही तो दिवसभर घरी बसून टायपिंगची कामे करतो. स्वतःसाठी कोणतीही मौजमजा नाही, कोणतेही स्वप्न नाही — फक्त एक ध्यास…

“आपल्या मुलाच्या भविष्यात अडचण येऊ नये.”

असेच दिवस वर्षांमध्ये बदलतात.

या धावपळीत त्यांचं वैवाहिक आयुष्य जवळजवळ थांबलेलं असतं. अनेक वर्षे त्यांनी नवरा-बायकोचे संबंधही ठेवलेले नसतात. तरीही त्यांच्या नात्यात प्रेम असते, समजूत असते… पण भावना मनातच दडलेल्या असतात.

दरम्यान रियाला रोज ऑफिसला उशीर व्हायला लागतो. तिचा बॉस सुरुवातीला नाराज असतो, पण एके दिवशी त्याला तिच्या आयुष्याची खरी परिस्थिती समजते.

तो समजूतदार माणूस असतो.

हळूहळू रिया त्याच्याशी मन मोकळं करू लागते. तो तिच्या मुलासाठी योग्य डॉक्टर, उपचार आणि मार्गदर्शन मिळवून देतो. ऑफिसमध्येही तिला आदराने वागणूक देतो.

पण समाजाला स्त्री-पुरुषातील मैत्री कधी समजतच नाही.

लोक कुजबुज करतात.

रिया आणि तिचा बॉस मात्र त्या सर्वांपासून दूर राहतात.

पण इतक्या वर्षांपासून दडपलेल्या भावना कधीतरी जाग्या होतात.

एक दिवस तो तिला सांगतो —

“रिया, दोन दिवसांची सुट्टी घे. थोडं जगून ये. मुलांची काळजी मी घेतो.”

रिया बराच वेळ विचार करते.

तिच्या मनात अनेक वर्षांपासून दडपलेल्या भावनांचा ज्वालामुखी जागा होतो.

ती हा विषय आपल्या नवऱ्याशीही बोलते. आश्चर्य म्हणजे तिचा नवरा तिच्या भावनांचा आदर करतो.

त्या रात्री ते दोघे पुन्हा एकमेकांच्या जवळ येण्याचा निर्णय घेतात.

रिया स्वतःला तयार करते…

वर्षानुवर्षे वाट पाहिलेल्या त्या क्षणासाठी.

पण नियतीने काहीतरी वेगळंच लिहिलेलं असतं.

त्या रात्री तिचा मुलगा झोपेतून उठतो. मतिमंद मुलांमध्ये काही नैसर्गिक प्रवृत्ती अचानक प्रकट होतात. त्याला काय करतोय याची जाणीव नसते.

रिया डोळे मिटून नवऱ्याचा स्पर्श आहे असे समजते…

पण पुढच्या क्षणी जे घडते ते तिच्या आयुष्याचा सर्वात भयंकर क्षण असतो.

तिचाच मुलगा तिच्यावर अत्याचार करतो.

ती प्रतिकार करते… पण सर्व व्यर्थ.

त्याच वेळी तिचा नवरा घरी येतो.

समोरचं दृश्य पाहून तो स्तब्ध होतो.

दोघेही कोसळतात.

पोटचा गोळा… त्यालाच दोष कसा द्यायचा?

पण त्या रात्रीनंतर त्यांचं आयुष्य पूर्णपणे बदलून जातं.

एक दिवस त्या मुलाच्या नैसर्गिक गरजांसाठी उपाय शोधण्याच्या विवंचनेत त्याचा बाप वेश्येकडे जातो. तिला पैसे देऊन घरी आणतो.

पण मुलाला पाहताच ती स्त्री घाबरून निघून जाते.

तो माणूस तिच्या पाया पडतो… रडतो… विनवण्या करतो…

पण काहीच होत नाही.

त्या क्षणी त्याच्या मनात एक भयंकर विचार जन्म घेतो —

“या मुलाचं आयुष्य संपवलं तर कदाचित तो आणि आपण दोघेही मुक्त होऊ.”

तो विष आणतो.

त्याच दिवशी रिया ऑफिसच्या कामानिमित्त दोन दिवस बाहेर जाणार असते. पण प्रवासात तिच्या मनात भूतकाळाचे वादळ उठते.

ती बॉसला भेटते…

पण त्या भेटीत अपेक्षित भावनिक ओलावा नसतो.

अचानक तिला जाणवतं —

तिला सुख हवं आहे, पण पळ काढून नाही.

ती ताबडतोब घरी परतण्याचा निर्णय घेते.

दरम्यान घरी तिचा नवरा मुलाला विषमिश्रित दूध देणार इतक्यात दारावर टकटक होते.

ऑफिसमधला एक सहकारी येतो आणि सांगतो —

त्यांचा एक मित्र अपघातात मृत्यू पावला.

तोच माणूस त्यांच्या मुलावर मनापासून प्रेम करायचा. त्याला जेवू घालायचा, त्याच्याशी खेळायचा.

ही बातमी ऐकून रियाचा नवरा हादरून जातो.

तेवढ्यात रिया घरी पोहोचते.

तीही सर्व सत्य नवऱ्याला सांगते. दोघेही एकमेकांच्या गळ्यात पडून रडतात.

क्षणभर त्यांना जाणवतं —

त्यांच्या मुलाचं आयुष्य ओझं नाही… तोही एक जीव आहे.

त्या संध्याकाळी ते तिघे नदीकाठी फिरायला जातात.

निसर्गाच्या सान्निध्यात मुलगा आनंदाने हसताना पाहून त्यांच्या डोळ्यात अश्रू येतात.

ते एकमेकांचा हात धरतात आणि एक निर्णय घेतात —

“आपल्या मुलासारख्या असंख्य मुलांसाठी आपण काम करणार.”

कारण प्रत्येक माणसाची कथा वेगळी असते.

पण जो दुसऱ्याच्या वेदनेत साथ देतो,

त्याच्या सोबत निसर्गही उभा राहतो.

यापेक्षा मोठं सत्कर्म दुसरं नाही.

        संकलन.                           संग्रहक

वि.प्रति.संजीव भांबोरे          हर्षवर्धन देशभ्रतार