झोपेचे सोंग की भविष्याशी विश्वासघात?..

       ✍️लेखक देवानंद बी. नंदागवळी

देशाच्या इतिहासात काही लढे असे असतात की ते एखाद्या व्यक्तीसाठी नसतात, तर संपूर्ण पिढीच्या भविष्याकरिता लढले जातात. आज शिक्षण व्यवस्था, परीक्षा प्रक्रिया आणि विद्यार्थ्यांच्या न्याय्य भवितव्याबाबत सुरू असलेल्या चर्चेकडे पाहताना हा प्रश्न प्रत्येक भारतीयाने स्वतःला विचारला पाहिजे—आपण खरोखर जागे आहोत की झोपेचे सोंग घेत आहोत?

आज लाखो पालक आपल्या मुलांच्या शिक्षणासाठी आयुष्याची कमाई खर्च करत आहेत. अनेक जण कर्ज काढतात, स्वतःच्या गरजा बाजूला ठेवतात, पण मुलांच्या शिक्षणात कोणतीही कमतरता पडू देत नाहीत. दुसरीकडे विद्यार्थीही दिवस-रात्र अभ्यास करून प्रामाणिकपणे यश मिळवण्याचे स्वप्न पाहतात. परंतु जेव्हा परीक्षा प्रक्रियेतील त्रुटी, गैरव्यवहार किंवा पारदर्शकतेबाबत प्रश्न निर्माण होतात, तेव्हा त्या विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीवरच प्रश्नचिन्ह उभे राहते. हा केवळ काही विद्यार्थ्यांचा प्रश्न नसून संपूर्ण राष्ट्राच्या भविष्याशी संबंधित विषय आहे.

या पार्श्वभूमीवर काही व्यक्ती किंवा संघटना आंदोलनाचा मार्ग स्वीकारतात. त्या आंदोलनाशी प्रत्येकाने सहमत असणे आवश्यक नाही. परंतु कोणत्याही आंदोलनामागील मुद्दे समजून घेणे, त्यावर विचार करणे आणि लोकशाही पद्धतीने चर्चा करणे ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. व्यक्तीवर टीका करण्यापेक्षा मांडलेल्या प्रश्नांचे मूल्यांकन करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

सर्वात वेदनादायक बाब म्हणजे समाजातील वाढती उदासीनता. अन्याय दिसतो, पण आपण गप्प राहतो. कारण तो आपल्या घरात घडलेला नसतो. परंतु इतिहास सांगतो की अन्यायाला वेळीच विरोध झाला नाही, तर त्याचे परिणाम संपूर्ण समाजाला भोगावे लागतात. आज जर एखाद्या विद्यार्थ्याच्या भविष्यावर अन्याय होत असेल, तर उद्या तोच अन्याय आपल्या मुलांनाही सहन करावा लागू शकतो.

विद्यार्थ्यांनो, तुमची मेहनत, तुमची स्वप्ने आणि तुमचे भविष्य अमूल्य आहे. प्रश्न विचारणे, पारदर्शकतेची मागणी करणे आणि शांततामय, संविधानिक मार्गाने न्यायाची अपेक्षा ठेवणे हा तुमचा अधिकार आहे. लोकशाही केवळ मतदानापुरती मर्यादित नसते; ती सतत जागरूक राहण्याची जबाबदारीही असते.

पालकांनो, आपल्या मुलांच्या भविष्यासाठी आपण ज्या त्यागाने आयुष्य जगतो, त्याच भविष्यासाठी आवश्यक असलेल्या प्रामाणिक आणि विश्वासार्ह शिक्षण व्यवस्थेची मागणी करणे हीही आपली जबाबदारी आहे. मुलांना केवळ स्पर्धा जिंकण्याचे नव्हे, तर सत्य, न्याय आणि संविधानिक मूल्यांसाठी उभे राहण्याचे धैर्यही शिकवले पाहिजे.

आजचा प्रश्न कोणत्याही एका व्यक्तीच्या समर्थनाचा किंवा विरोधाचा नाही. प्रश्न असा आहे की आपल्या देशातील प्रत्येक विद्यार्थ्याला त्याच्या कष्टाचे न्याय्य फळ मिळेल का? प्रत्येक पालकाला आपल्या मुलाच्या भविष्याबद्दल विश्वास वाटेल का? आणि आपण समाज म्हणून या प्रश्नांवर शांत बसणार आहोत की जबाबदार नागरिक म्हणून सकारात्मक बदलाची मागणी करणार आहोत?

आजही वेळ गेलेली नाही. जागे व्हा. चर्चा करा. प्रश्न विचारा. संविधानाने दिलेल्या शांततामय आणि लोकशाही मार्गांचा वापर करून शिक्षण व्यवस्थेत पारदर्शकता, प्रामाणिकपणा आणि उत्तरदायित्वाची मागणी करा.

कारण प्रश्न कोणत्याही व्यक्तीचा नाही—प्रश्न भारताच्या विद्यार्थ्यांच्या भविष्याचा आहे. आणि भविष्याशी तडजोड करण्याचा अधिकार कोणालाही नाही. 

 ✍️ देवानंद बी. नंदागवळी 

        सामाजिक कार्यकर्ता

                 भंडारा