वडील : घराचा आधारस्तंभ आणि त्यागाची न दिसणारी कहाणी... ✍️ डॉ. देवानंद बि. नंदागवळी.

संकलन/संग्रहक हर्षवर्धन देशभ्रतार 

“कुटुंब म्हणजे केवळ चार भिंती नाहीत; कुटुंब म्हणजे प्रेम, विश्वास, आधार आणि आयुष्यभराची साथ. आपल्या प्रत्येक यशामागे कुटुंबाचा मोठा वाटा असतो.”

१) घराचा प्रमुख म्हणजे वडील.

वडील म्हणजे कुटुंबाचा आधारस्तंभ, संरक्षण देणारे छत आणि मुलांच्या आयुष्यातील पहिला हिरो.

वडील घरासाठी त्या दिव्यासारखे असतात, जो स्वतः जळतो, स्वतः वितळतो; पण आपल्या घराच्या कानाकोपऱ्यात प्रकाश पसरवत राहतो. घरातील प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर आनंद पाहण्यासाठी तो स्वतःच्या इच्छा, स्वप्ने आणि सुखांचा त्याग करतो. मात्र अनेकदा घरातील माणसांना फक्त त्या दिव्याचा प्रकाश दिसतो; त्यामागचे जळणे दिसत नाही.

वडिलांनी कुटुंबासाठी किती संघर्ष केला, किती संकटे सहन केली, किती वेळा स्वतःच्या गरजा बाजूला ठेवल्या, किती अपमान गिळले आणि मुलांचे भविष्य घडविण्यासाठी किती कष्ट घेतले—याची जाणीव मुलांना त्यांच्या तारुण्यात अनेकदा होत नाही.

२) एक पिढी घडविण्यासाठी बाप आपले संपूर्ण आयुष्य खर्च करतो.

मुलांनी चांगले शिकावे, मोठे व्हावे, स्वतःच्या पायावर उभे राहावे, समाजात मानाने जगावे, यासाठी वडील आयुष्यभर धडपडत राहतात. मुलं मोठी होतात, नोकरी-व्यवसाय करतात, स्वतःचा संसार उभा करतात आणि आपल्या जबाबदाऱ्यांमध्ये इतकी गुंतून जातात की, ज्या हातांनी त्यांना चालायला शिकवले त्या हातांकडे पाहायलाही वेळ उरत नाही.

३) कधीकधी प्रश्न पडतो...

ज्या आई-वडिलांनी आपल्या मुलांचे बालपण जपले, त्यांच्या वृद्धत्वाची जबाबदारी कोण घेणार?

आई-वडिलांना वृद्धाश्रमाची वेळ येऊ नये, ही केवळ भावनिक अपेक्षा नाही; ती प्रत्येक मुलाची नैतिक आणि मानवी जबाबदारी आहे.

मुलांनी आई-वडिलांना फक्त त्यांच्या संपत्तीची किंवा घराची गरज म्हणून पाहू नये. त्यांना गरज असते ती आपुलकीची, दोन प्रेमाच्या शब्दांची, वेळेची आणि आपल्या माणसांच्या सहवासाची.

४) घरात नवीन सून आली की...

लग्नानंतर मुलाच्या आयुष्यात पत्नी येते आणि एक नवीन कुटुंब निर्माण होते. सून ही घराची बाहेरची व्यक्ती नसते; ती त्या घराचा अविभाज्य भाग बनते.

जर प्रत्येक स्त्रीने आपल्या सासू-सासऱ्यांकडे आपल्या आई-वडिलांप्रमाणे प्रेमाने आणि मायेने पाहिले, तर घरातील नाती किती सुंदर होऊ शकतात!

आणि त्याचप्रमाणे सासू-सासऱ्यांनीही सुनेला केवळ “सून” न मानता आपली "मुलगी" मानले, तर नात्यांमधील दुरावा संपायला वेळ लागणार नाही.

कारण घर मोठे करण्यासाठी पैसा लागतो;

पण घराला मंदिर बनविण्यासाठी प्रेम, त्याग, समजूतदारपणा आणि माणुसकी लागते.

५) माझे घर... माझ्यासाठी एक मंदिर..

आज मी अभिमानाने सांगू शकतो की, माझ्या भाऊ आणि वहिनीमुळे आमचे घर एका मंदिरासमान झाले आहे.

या घरातील नाती केवळ रक्ताच्या नात्यांनी जोडलेली नाहीत; ती प्रेम, आदर, त्याग आणि माणुसकीने जोडलेली आहेत.

माझा भाऊ आणि माझी वहिनी माझ्या आईची ज्या प्रेमाने आणि आपुलकीने काळजी घेतात, ते पाहताना मन भरून येते. त्यांच्या सेवेमुळे आणि मायेने माझी आई आज आमच्यासाठी केवळ आई नाही, तर घरातील देवासमान व्यक्ती आहे.

माझ्या दृष्टीने या घरातील खरी श्रीमंती पैसा, संपत्ती किंवा मोठे घर नाही.

खरी श्रीमंती म्हणजे घरातील माणसांमध्ये असलेले प्रेम.

आई-वडिलांची सेवा करण्यासाठी मोठ्या संपत्तीची गरज नसते. गरज असते ती मोठ्या मनाची.

६) कुटुंब जपा... कारण शेवटी माणसाजवळ माणसेच उरतात.

आयुष्याच्या धावपळीत आपण पैसा कमावतो, घर बांधतो, गाडी घेतो, प्रतिष्ठा मिळवतो; पण या सगळ्यापेक्षा मौल्यवान असते ती आपल्या माणसांची साथ.

आज आपण आपल्या मुलांसाठी धडपडतोय. उद्या आपले वय वाढेल. शरीर थकेल. पाय साथ देणार नाहीत. त्या वेळी आपल्याला पैशांपेक्षा आपल्या मुलांच्या हाताचा आधार हवा असेल.

म्हणूनच आई-वडील जिवंत असतानाच त्यांच्यावर प्रेम करा.

त्यांच्याशी बोला.

त्यांच्यासोबत वेळ घालवा.

त्यांच्या त्यागाची जाणीव ठेवा.

आणि शक्य असेल तेव्हा त्यांच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे हास्य आणा.

७) कारण...

आई-वडिलांची सेवा ही उपकाराची परतफेड नसते; ती आपल्या संस्कारांची खरी परीक्षा असते.

घरात प्रेम असेल तर घर घर राहते,

घरात विश्वास असेल तर नाती टिकतात,

घरात त्याग असेल तर संसार फुलतो,

आणि घरात आई-वडिलांचा आशीर्वाद असेल तर

ते घर खऱ्या अर्थाने मंदिर बनते.

कुटुंब म्हणजे प्रेम...

कुटुंब म्हणजे विश्वास...

कुटुंब म्हणजे आधार...

कुटुंब म्हणजे आयुष्यभराची साथ...

आणि आपल्या प्रत्येक यशामागे उभ्या असलेल्या त्या कुटुंबाला, त्या आई-वडिलांना आणि त्यांच्या निःस्वार्थ त्यागाला मनापासून नमन!..

.            डॉ. प्रा.देवानंद बि.नंदागवळी 

                       शहापूर भंडारा