विद्यार्थ्यांनो, मोबाईलवर आलेली प्रत्येक माहिती सत्य समजू नका!.

• “फॉरवर्ड करण्यापूर्वी व्हेरिफाय करा; प्रश्न विचारणारा विद्यार्थीच उद्याचा जागरूक नागरिक” — प्राचार्य राहुल डोंगरे.

सुनिल जायस्वाल 

साप्ताहिक "आवाज की आवाज"

 

तुमसर :- “आजच्या माहितीच्या महासागरात विद्यार्थ्यांसमोर सर्वात मोठे आव्हान माहिती मिळवण्याचे नसून योग्य आणि अयोग्य माहिती ओळखण्याचे आहे. व्हॉट्सॲप, फेसबुक, इन्स्टाग्रामवर आलेली कोणतीही माहिती डोळे झाकून खरी मानू नका. तिचा स्रोत तपासा, सत्यता पडताळा आणि मगच ती इतरांपर्यंत पोहोचवा. फॉरवर्ड करणारा विद्यार्थी नव्हे, तर सत्य शोधणारा विद्यार्थी घडणे ही काळाची गरज आहे,” असे प्रतिपादन प्राचार्य राहुल डोंगरे यांनी केले.

सेवा संकल्प अभियानांतर्गत जागतिक माहिती अधिकार दिनानिमित्त आदिवासी मुलांचे शासकीय वस्तीगृह, तुमसर येथे आयोजित विशेष व्याख्यानात ते प्रमुख वक्ते म्हणून बोलत होते.यावेळी गृहपाल बी. पी. घाटे प्रमुख अतिथी म्हणून उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन गृहीत कोकडे यांनी केले, तर परमजीत सलामे यांनी आभार मानले.

प्राचार्य राहुल डोंगरे यांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना सांगितले की, “तुमच्या हातातील मोबाईल हे केवळ मनोरंजनाचे साधन नाही; तो ज्ञानाचा स्रोत आहे. मात्र ज्ञान आणि अफवा यातील फरक ओळखण्याची विवेकबुद्धी तुमच्याकडे असली पाहिजे.”

आज सोशल मीडियामुळे माहिती काही सेकंदांत हजारो लोकांपर्यंत पोहोचते. त्यामुळे चुकीची माहिती पुढे पाठविण्यापूर्वी तिची सत्यता तपासणे ही प्रत्येकाची सामाजिक जबाबदारी आहे. एक चुकीचा संदेश समाजात गैरसमज निर्माण करू शकतो, तर एक सत्य माहिती समाजाला योग्य दिशा देऊ शकते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

माहिती अधिकार म्हणजे प्रश्न विचारण्याची ताकद!

माहितीचा अधिकार हा केवळ कायदा नसून लोकशाही अधिक पारदर्शक आणि उत्तरदायी करण्यासाठी नागरिकांच्या हातातील महत्त्वाचे साधन आहे. विद्यार्थ्यांनी शासनाच्या योजना, शैक्षणिक सुविधा, सार्वजनिक कामे आणि प्रशासनाशी संबंधित बाबींबाबत अधिकृत माहिती जाणून घेण्याची सवय लावावी, असे आवाहन त्यांनी केले.

“तुम्ही आज विद्यार्थी आहात; उद्या शिक्षक, अधिकारी, अभियंते, डॉक्टर, उद्योजक आणि जबाबदार नागरिक होणार आहात. तुमच्या प्रश्नांमध्ये समाज बदलण्याची ताकद आहे. त्यामुळे प्रश्न विचारायला घाबरू नका; मात्र प्रश्न तथ्यांच्या आधारावर विचारा.”

असे सांगत त्यांनी विद्यार्थ्यांना “शिका, विचारा, तपासा आणि सत्याच्या बाजूने उभे राहा,” असा संदेश दिला.

या प्रसंगी त्यांनी विद्यार्थ्यांना एक विशेष सूत्र दिले-“वाचा → विचार करा → सत्यता तपासा → मगच पुढे पाठवा!”

या मार्गदर्शनातून विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन, चिकित्सक विचार, माहितीची पडताळणी आणि संविधानिक मूल्यांची जाणीव निर्माण झाली.

कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी कर्मचारी श्रावण पारधी, ज्ञानेश्वर गायकवाड यांच्यासह वसतिगृहातील कर्मचाऱ्यांनी सहकार्य केले.